کارل مالدن
Malden, Karl
با نام مالدن سکولوویچ، از پدر و مادری صرب به دنیا آمد. مدتی به کالج ایالتی معلمان در آرکانزاس رفت. سپس سه سال در مدرسه ی تآتر دراماتیک گودمن در شیکاگو تحصیل کرد. در سال 1937، برای نخستین بار، در برودوی روی صحنه رفت. سه سال بعد وارد سینما شد. طی جنگ جهانی دوم (1943-1945) در خدمت نیروی هوایی بود. خیلی زود با ایفای نقش های دوم به شهرت رسید. برای تراموایی به نام هوس برنده ی اسکار بهترین بازیگر نقش دوم شد و کاندیدای دریافت همین جایزه برای در بارانداز بود. فیلمی به نام ضرب الاجل و بخش هایی از درخت اعدام را در غیبت دلمر دیوز کارگردانی کرده است. در تلویزیون نیز (از جمله در خیابان های سن فرانسیسکو، 1972-1977) فعالیت داشت و برای فیلم تلویزیونی خیال مرگبار برنده ی امی شد. از محترم ترین «سخن گو»یان هالیوود به شمار می آمد و طی سال های 1983 تا 1993 ریاست آکادمی هنرها و علوم سینمایی را به عهده داشت. همسرش، مونا گراهام (از 1938)، بازیگر بود.
مالدن از پیچیده ترین بازیگران نقش های دوم هالیوود بود. او برای ایفای نقش آدم های اخلاق گرا و مقید همان قدر مناسب می نمود که برای آدم های غیراخلاقی. در دهه ی 1950 در نقش مردان زشتِ خوش قلب ظاهر شد. بازی او در نقش «میچ» در تراموایی به نام هوس، به اندازه ی بازی مارلون براندو، تأثیرگذار است. ضمن این که تضاد شخصیتی میان آنان سبب شد تا جلوه ی بازی آن یکی پِررنگ تر شود. مالدن در سه فیلم دیگری که با الیا کازان کار کرد، نیز بهترین بازی های خود را ارائه داد، به ویژه در بیبی دال در نقش شوهر سرد و بی احساس که عروسی نوجوان را به خانه آورده است. در دهه ی 1960، اغلب برای نقش های منفی انتخاب شد؛ از نقش کلانتر عصبی و فاسد سربازهای یک چشم تا بازی درخشانش در نقش «عُمر برادلی» پاتن. طی دهه ی 1970 با ایفای نقش کارآگاه مسنی که مراقب دستیار جوانش (مایکل داگلاس) است، در مجموعه ی تلویزیونی خیابان های سن فرانسیسکو موفقیت زیادی کسب کرد. در دهه ی 1980 پس از انتخاب به عنوان رئیس آکادمی، آرام آرام از بازیگری کناره گرفت.
از فیلم ها: 1940 - آنان می دانستند چه می خواهند (کانین)؛ 1944 - پیروزی بالدار (کیوکر)؛ 1946 - شماره ی سیزدهم خیابان مادلن (هاتاوی)؛ 1947 - مکافات عمل (کازان)، بوسه ی مرگ (هاتاوی)؛ 1950 - ششلول بند (ه. کینگ)، جایی که پیاده رو تمام می شود (پرمینجر)؛ 1951 - تالارهای مونته زوما (مایلستون)، تصمیم پیش از سپیده دم (لیتواک)؛ 1952 - روبی جنتری (ک. ویدور)، تراموایی به نام هوس (کازان)، پیک دیپلماتیک (هاتاوی)؛ 1953 - جای مرتفع را بگیر (ر. بروکس)، اعتراف می کنم (هیچکاک)؛ 1954 - شبح خیابان مورگ (دل روت)، در بارانداز (کازان)؛ 1956 - بیبی دال (کازان)؛ 1957 - ترس غلبه می کند (مالیگان)، ضرب الاجل (فقط ک.)؛ 1959 - درخت اعدام (دیوز) (+ هک)؛ 1960 - سربازهای یک چشم (براندو)، پولیانا (سویفت)؛ 1961 - شیاد بزرگ (مالیگان)، پریش (دیوز)؛ 1962 - جیپسی (لروی)، پرنده باز آلکاتراز (فرانکن هایمر)، همه سقوط می کنند (فرانکن هایمر)؛ 1963 - بیا با من پرواز کن (ه. لوین)؛ 1964 - خزان شاین (ج. فورد)؛ 1965 - بچه ی سین سیناتی (جویسن)؛ 1966 - نوادا اسمیت (هاتاوی)، صف قاتلان (ه. لوین)؛ 1967 - هتل (کوآین)، مغز یک میلیارد دلاری (ک. راسل)؛ 1968 - میلیون های داغ (ا. تیل)؛ 1970 - پاتن (شفنر)؛ 1971 - آواره های وحشی (ب. ادواردز)، شلاق نه رشته (آرجنتو)؛ 1973 - قاتل هنگام تابستان (ایزازی)؛ 1979 - شهاب آسمانی (نیم)، ماورای ماجرای پُسایدون (ا. آلن)؛ 1983 - دوز و کلک 2 (کاگان)؛ 1984 - خیال مرگبار (د. گرین)؛ 1986 - بیلی گالوین (گاری)؛ 1987 - دیوانه (ریت)؛ 1991 - بیگانگان مطلق (کیتس).
